Het nieuws is groot, ook al maakte het weinig lawaai. Volgens VRT NWS, dat De Tijd citeert, heeft de Vlaamse regering gasnetbeheerder Fluvius de opdracht gegeven om de geleidelijke afbouw van het aardgasnet voor te bereiden. De vraag is niet langer of Vlaanderen van het gas af gaat, maar waar en wanneer de gaskraan eerst dichtgaat.
Wat er beslist is
- De horizon is 2050. Een expliciete einddatum voor aardgas is nooit vastgelegd, maar Vlaanderen wil tegen 2050 klimaatneutraal zijn. Aardgas is een fossiele brandstof en past niet in dat scenario.
- De omvang is aanzienlijk. Ongeveer twee op de drie Vlamingen verwarmen nog met aardgas, en Fluvius telt nog altijd 2,4 miljoen aansluitingen. Er blijven 24 jaar over.
- Deze zomer werd een ontwerp van decreet goedgekeurd. Het geeft Fluvius de opdracht de afbouw te plannen. De netbeheerder zal stelselmatig de plaatsen oplijsten waar het gasnet kan worden stopgezet, te beginnen met wijken waar al een warmtenet ligt of waar de meeste klanten met een warmtepomp verwarmen.
- Een aardgasaansluiting is al verboden bij nieuwbouw en bij sloop en heropbouw, zowel residentieel als niet-residentieel, op enkele uitzonderingen na.
Fluvius erkent zelf twee gevolgen. Ten eerste: hoe minder gebruikers op het gasnet, hoe zwaarder de kosten wegen op wie overblijft. Ten tweede: de laatste gezinnen in een straat of wijk kunnen op termijn verplicht worden afgekoppeld. Paniek is niet nodig: het net werkt normaal en blijft de komende jaren betrouwbaar. Vlaams minister van Energie Melissa Depraetere belooft een sociale aanpak, met alternatieven zodat iedereen mee kan, en kondigt investeringen aan in sterkere elektriciteitsnetten, warmtepompen en warmtenetten.
De echte vraag: met welke elektriciteit?
Van het gas af gaan, dat is elektrificeren. Een warmtepomp vervangt een ketel, een elektrische wagen vervangt een brandstoftank, een industrieel proces gaat van brander naar weerstand of hogetemperatuurwarmtepomp. Elke kWh gas minder is een fractie van een kWh elektriciteit meer. Daaruit volgen drie effecten, en ze raken rechtstreeks de Vlaamse ondernemingen, gemeenten en mede-eigendommen.
- De elektriciteitsprijs wordt de post die telt. Wanneer verwarming, mobiliteit en een deel van de processen op de elektriciteitsmeter komen, maken enkele tientallen euro's per MWh een verschil van vijf of zes cijfers op de jaarfactuur.
- Het elektriciteitsnet komt onder druk. De minister zegt het zelf door versterkingen aan te kondigen. Hoe meer het verbruik stijgt, hoe waardevoller het wordt om stroom te verbruiken waar hij wordt opgewekt, op het moment dat hij wordt opgewekt.
- Het zonne-overschot wint aan waarde. Vlaanderen ligt vol daken met zonnepanelen waarvan het overschot vandaag voor enkele centen naar het net gaat. In een geëlektrificeerde wereld heeft dat overschot een buur die het wil afnemen.
Waarom de energiegemeenschap de natuurlijke aanvulling is op elektrificatie
Een energiegemeenschap vervangt noch de warmtepomp, noch het warmtenet. Ze beantwoordt de volgende vraag: waar komt de elektriciteit vandaan, en tegen welke prijs. Binnen een deeloperatie verkopen lokale producenten hun overschot aan naburige verbruikers, via het bestaande net, kwartier per kwartier.
- Een contractueel vastgelegde prijs, onder die van de leverancier. De verbruiker betaalt zijn gedeelde elektriciteit tegen een tarief dat voor meerdere jaren is afgesproken, lager dan zijn lopende contract. Dat is een rechtstreekse bescherming tegen volatiliteit, net op het moment dat elektriciteit zwaarder weegt in het budget.
- Geen investering, geen werf. Geen panelen te plaatsen, geen meter te vervangen, geen verandering van leverancier. De gewone leverancier vult automatisch aan wat de gemeenschap niet dekt.
- Een beter gevaloriseerd overschot voor producenten. Het zonne-overschot wordt in de gemeenschap verkocht tegen een hogere prijs dan het injectietarief, wat de terugverdientijd van bestaande installaties verkort en de volgende makkelijker te beslissen maakt.
- Minder druk op het net. Stroom die op een bedrijventerrein wordt opgewekt en op hetzelfde terrein wordt verbruikt, klimt niet door de spanningsniveaus. Dat is precies wat netbeheerders zoeken.
Laten we duidelijk zijn over de grenzen. Zonne-energie produceert vooral van april tot september, en een warmtepomp verbruikt vooral in de winter. Energiedelen dekt dus niet de volledige geëlektrificeerde verwarming. Het dekt wel heel goed het dagverbruik: kantoren, winkels, scholen, werkplaatsen, koeling, laden van voertuigen, productie van warm water, voorverwarmen van gebouwen tijdens zonnige uren. En het verlaagt de gemiddelde prijs per kWh over het hele jaar. Daarom simuleren we elke kandidaat op zijn reële verbruiksprofiel: een goed lid is een verbruiker wiens curve lijkt op die van de productie. Elektrificatie verschuift verbruik naar de dag en voegt flexibiliteit toe, en verbetert zo dat profiel.
In Vlaanderen bestaat de gemeenschap al
SamenWatt is de Vlaamse energiegemeenschap waarvan RaYSun de beheerder is. Het is een autonome structuur, met haar statuten en haar leden, die vandaag drie deeloperaties huisvest: Wanele, Facq Vlaanderen en FICO Energy, goed voor 45 leden en 2 512 MWh gedeeld per jaar. Niemand hoeft iets op te richten: aansluiten bij een operatie, dat is een contract tekenen. Voor een bedrijventerrein, een groep ondernemingen of een gemeente die haar gebouwen wil verbinden, kan binnen SamenWatt een operatie op maat worden opgezet. RaYSun neemt daarna het volledige beheer op zich: studie, stappen bij Fluvius en de regulator, verdeelsleutels, facturatie, algemene vergaderingen.
Wat we Vlaamse organisaties aanraden
- Wacht niet op de kaart van Fluvius om iets te doen aan uw elektriciteit. De planning van de gasafbouw zal jaren duren. De prijs van uw elektrische kWh wordt vandaag bepaald.
- Denk aan delen voor u dimensioneert. Een warmtepomp, een laadpaal of een nieuw zonnedak dimensioneer je anders wanneer het overschot een lokale afnemer heeft en het dagverbruik goedkoper is.
- Produceert u al? Laat het weten. Het overschot dat u vandaag goedkoop injecteert, is precies wat verbruikers in volle elektrificatie zoeken.
Een simulatie op uw reële profiel neemt enkele minuten. U kunt ook een gesprek inplannen met een van onze experts, of onze gids over energiegemeenschappen in België lezen.
Bron
VRT NWS, "Waar in Vlaanderen gaat de gaskraan eerst dicht? Fluvius krijgt opdracht om afbouw aardgasnet voor te bereiden", 16 september 2026, op basis van De Tijd: lees het artikel. Cijfers SamenWatt: realisaties gepubliceerd op raysun.solar.